МИНИЙ АМЬДРАЛЫН ЗУН

   ...Надад үлгэр ярьж өгдөг өвөө байсангүй. Ихээ эрт тэнгэрийн орноо одож, сүүмэн хөх одонд хувилсан тэр эрхэм хүний дүү бидэнд ярьж өгөх байсан үлгэрийг Түнэлийн минь гүн тэнгэр, жирвэгэр одод, жирийн биш гэрэлтэгч саран орлож үлдсэн юм.

Жаалхан ахуйн өвлийн үдшүүдээ эргэн дурсахаар дүүтэйгээ хамтдаа хэвтээд номноос уншиж цээжилсэн үлгэрүүдээ нэг нэгэндээ ярьж, онигоо зохион инээлдэж байсан минь хамгийн түрүүнд санагддаг.

Гэрэл цахилгаан ч үгүй буйд сууринд өвлийн богинохон өдөр амархан шувтарч, орондоо эрт орцгооно. Аав, ээж, дүү бид дөрөв "жижиг өрөө"-нд унтана. Хүүхэд л болсон хойно эрт орондоо орчихоод шууд унтана гэж байхгүй. Тэрүүхэндээ жиг жуг хийн орон дотроо ноцолдож, ёс юм шиг ээжээр үглүүлж байж нэг юм чимээгүй болцгоодогсон.

Аав тэр бүр үглэж загнаад байхгүй. Харин ч дүү бид хоёрыг тэгж хөгжилдөхөд их дуртай. Орой бүр бид хоёрын аль нэгээр нь хөлөө даруулна. Хоёр хөлийнх нь булчинг тоолон гишгэж тоо тоолж сурсансан.

Хөл гишгэх "алба" дуусч бүгд орондоо орсон хойно аав "За миний охидууд үлгэрээ яриарай" гэнэ. Орой бүр гурван үлгэр. Би эгчийн хувьд 2 үлгэр, харин дүү маань миний дэмжлэгтэйгээр нэг үлгэр ярина даа.

"Үүлэн бор", "Багачууддаа уншиж өгөөрэй", "Мянга нэгэн шөнийн үлгэр"-ээс ярьцгаана. Бидний ярьдаг үлгэр дунд монгол ардын үлгэрүүд нэлээд хувийг эзэлнээ. Хавтас нь салмарч үрэгдээд, ар өврөөсөө юу ч гүй урагдсан нэг номыг ах маань хаа нэгтээгээс авчраад хаячихсан байсныг би олж авсан нь "Монгол ардын үлгэрүүд" хэмээх ном байж таарч.

Дүү минь заримдаа эхний үлгэр ч дуусаагүй байхад унтчихна. Аав тэр үед "аанхан", "тэгээд" гэх мэтээр намайг дэмжиж эхлүүлсэн үлгэрийг минь дуусгадагсан. Ярьсан үлгэрийнхээ шидэд автсан би хөшигний дээгүүр /тэгэхэд манайх салхивчны доогуур татсан богинохон шар хөшигтэй байдаг байлаа/ тэнгэрийг ажиж, оддын жирвэгнээг ширтсээр зүүд нойронд умбана.

Долоон өвгөн од /7 бурхан/, Гурван марал, Хөхдэй мэргэн... анивалзан жирвэлзэх олон олон одод ч бас бидний үлгэрийг анирдан чагнаж, тэрүүхэн тэндээ бүгтхэн жингэнэлдэн бүүвэйлдэг ч байсан билүү... Хүүхэд цагийн бөх нойрон дунд минь ирэх өдрүүдийн шидэт үлгэрүүдийг шивнэнхэн ч байлуу...

Ингэхэд дүү бид хоёр хэзээнээс үлгэр ярихаа больсон юм болоо? Бодоод л байсан намайг долдугаар ангидаа аймгийн төвийн сургуульд шилжсэнээс хойш л байх нь. Нэг жилийн дараа дүү ч бас миний араас ирж ахынд суух болсон. Тэднийд хүргэн ахын хоёр дүү, бид хоёр гээд дөрвөн хүүхэд хамт байдаг байсан ч хэзээ ч нэг нэгэндээ үлгэр ярьж байсангүй.

Энэ өвөл гэртээ харьж чадвал багынх шигээ үлгэр ярьж, онигоо зохиож аав ээж хоёрыгоо нэг сайн инээлгэх юм шүү гэсэн гэнэн бодол сая гэнэт төрөв. Миний дүү одоо ч тэгж хөгжилдөж чадахаар хөөрхөн сэргэлэн охин л доо. Харин би багынх шигээ тийм "хөөрхөн" байж чадах болов уу. Багын араншингаас модон орон дээрээ дээш харан хэвтээд нөгөө л богинохон татсан хөшигний дээгүүр тэнгэр, од ширтсээр унтдаг зан минь л хэвээрээ үлдэж.

Бага насны минь гэрэлт өвөлүүд дурсамжинд минь хөөр хөгжөөнтэй, аз жаргалтай, гэнэн гэгээн үлгэрийг зохион хадгалуулж дээ. Ханхайсан гэртээ аав ээж хоёр минь ч магад тэр л үдшүүдийг нэхэн санаж, цангинатал инээлдэх охидоо, тэднийхээ ярьдаг үлгэрүүдийг нэхэн санацгаадаг байж ч мэднэ. 

Үдшээр дулаахан гэрт минь амилдаг байсан ӨВЛИЙН ҮЛГЭР одоо бөх гэгч нь унтчихсан байгаа. Сэрээхсэн...